Ο καρκίνος του μαστού είναι η πιο συχνή μορφή καρκίνου ανάμεσα στις γυναίκες στην Ευρώπη καθώς 1 στις 10 θα εμφανίσει τη νόσο κάποια στιγμή στη διάρκεια της ζωής της. Τα περισσότερα από τα περιστατικά καρκίνου του μαστού θεωρούνται σποραδικά όμως το 5-10% του συνόλου οφείλονται στην κληρονομική μορφή της νόσου. Για τον  κληρονομικό καρκίνο του μαστού αλλά και των ωοθηκών ευθύνονται κυρίως μεταλλάξεις στα γονίδια   BRCA1 και BRCA2.  Τα γονίδια αυτά έχουν χαρτογραφηθεί ήδη από το 1994 και 1996 αντίστοιχα και ενώ στα χρόνια που ακολούθησαν και άλλα γονίδια, όπως τα TP53, PTEN, CHEK2, ATM και PALB2, ενοχοποιήθηκαν για τον κληρονομικό καρκίνο του μαστού τα BRCA1 και BRCA2 παραμένουν  τα μόνα γονίδια των οποίων οι μεταλλάξεις συνδέονται άμεσα με τον κληρονομικό καρκίνο του μαστού ή/και των ωοθηκών.

Το γονίδιο BRCA1 βρίσκεται στο χρωμόσωμα 17 και αποτελείται από 24 εξώνια, ενώ το γονίδιο BRCA2 βρίσκεται το χρωμόσωμα 13 και αποτελείται από 27 εξώνια. Περίπου το 40% των κληρονομικών περιστατικών καρκίνου μαστού οφείλονται σε αλλαγές στα παραπάνω γονίδια. Μεταλλάξεις στο γονίδιο BRCA1 εντοπίζονται στο 45% των οικογενειών με πολλαπλά περιστατικά καρκίνου μαστού και το 90% των οικογενειών με καρκίνο μαστού και ωοθηκών. Μεταλλάξεις στο γονίδιο BRCA2 εντοπίζονται στο 35% των οικογενειών με πολλαπλά περιστατικά καρκίνου μαστού, καρκίνο μαστού σε άρρενα άτομα, καρκίνο ωοθηκών, προστάτη, παγκρέατος.

Η κληρονόμηση των μεταλλάξεων γίνεται με αυτοσωμικό επικρατή χαρακτήρα. Κάθε άνθρωπος μπορεί να κληρονομήσει μια μετάλλαξη στα παραπάνω γονίδια τόσο από τη μητέρα του όσο και από τον πατέρα του. Θα πρέπει λοιπόν στο οικογενειακό ιστορικό του ατόμου που προσέρχεται για έλεγχο μεταλλάξεων  να καταγράφονται πληροφορίες για τους συγγενείς μητρικής και πατρικής προέλευσης.

Μεταλλάξεις είναι δυνατό να ανιχνευτούν σε όλο το μήκος των γονιδίων και για το λόγο αυτό είναι απαραίτητος ο έλεγχος όλων των εξωνίων και όχι μόνο μέρος αυτών.

Οι πιο συχνές αλλαγές είναι σημειακές μεταλλάξεις όμως περίπου το 15% των περιστατικών στα οποία δεν έχει βρεθεί κάποια σημειακή μετάλλαξη ο κληρονομικός καρκίνος του μαστού μπορεί να οφείλεται στην ύπαρξη μεγάλων ελλείψεων και μεγάλων διπλασιασμών. Σύμφωνα λοιπόν με τα παραπάνω στοιχεία θεωρείται απαραίτητος ο περαιτέρω έλεγχος με MLPA όταν δεν ανιχνεύεται κάποια μετάλλαξη με την ανάλυση πρωτοδιάταξης.

Μέχρι σήμερα υπάρχουν περισσότερες από 3200 καταγεγραμμένες αλλαγές στην επίσημη Διεθνή Βάση Δεδομένων για τον καρκίνο του μαστού (Breast Cancer Information Core – BIC). Οι αλλαγές αυτές μπορεί να είναι :

  • Γνωστές και καλά χαρακτηρισμένες μεταλλάξεις, οι οποίες συνδέονται με τη νόσο
  • Πολυμορφισμοί, οι οποίοι θεωρούνται φυσιολογικές αλλαγές καθώς απαντώνται και στο γενικό πληθυσμό και δεν έχουν καμία κλινική σημασία
  • Μη κατηγοριοποιημένες αλλαγές

Για τη σωστότερη ανάλυση και αξιολόγηση των αποτελεσμάτων είναι απαραίτητη η καταγραφή όσο το δυνατόν πληρέστερου οικογενειακού ιστορικού  σε τρεις ή τέσσερις γενεές όπου θα φαίνεται η ηλικία , ο αριθμός των συγγενών, συμπεριλαμβανομένων και των υγιών. Στο ιστορικό θα πρέπει να αναφέρονται όλες οι μορφές καρκίνου που μπορεί να έχουν διαγνωσθεί στην οικογένεια και όχι μόνο  ο καρκίνος μαστού και ωοθηκών.

Για να γίνει σωστή μελέτη της οικογένειας είναι απαραίτητο να προσέρχονται στο Κέντρο για αιμοληψία τα ήδη πάσχοντα  μέλη της οικογένειας. Ο μοριακός έλεγχος για την ύπαρξη ή όχι κάποιας μετάλλαξης στα  BRCA1 και BRCA2 γονίδια γίνεται αρχικά σε πάσχων μέλος της οικογένειας. Στη συνέχεια εφόσον υπάρχει κάποια μετάλλαξη μπορεί να γίνει μοριακός έλεγχος σε όποια από τα υγιή μέλη της οικογένειας το επιθυμούν ώστε να διαπιστωθεί εάν είναι φορείς της μετάλλαξης. Στην περίπτωση που δεν είναι εφικτός ο έλεγχος σε πάσχων μέλος της οικογένειας η μη ανίχνευση μετάλλαξης στα BRCA1 και BRCA2 γονίδια σε υγιές μέλος της οικογένειας δεν συνεπάγεται απουσία κληρονομούμενης  μετάλλαξης στην οικογένεια.

Τα κριτήρια επιλογής των δειγμάτων για ανάλυση των BRCA1 και BRCA2 γονιδίων είναι τα παρακάτω:

  • Εάν υπάρχει στην οικογένεια μόνο ιστορικό καρκίνου του μαστού , πρέπει να υπάρχουν τουλάχιστον τρία μέλη (1ου ή 2ου βαθμού συγγένειας ) που να έχουν προσβληθεί σε ηλικία μικρότερη των 50 ετών.
  • Εάν υπάρχει στην οικογένεια ιστορικό καρκίνου του μαστού και των ωοθηκών, πρέπει να υπάρχουν στην οικογένεια τουλάχιστον δύο μέλη που έχουν προσβληθεί ανεξάρτητα ηλικίας. Το ίδιο ισχύει εάν υπάρχει μόνο καρκίνος των ωοθηκών.
  • Εμφάνιση καρκίνου του μαστού ή των ωοθηκών σε ηλικία < 35 έτη
  • Μείωση της ηλικίας εμφάνισης της νόσου σε τρεις γενεές ( π.χ. γιαγιά στα 60 , κόρη στα 50 και εγγονή στα 40 έτη )
  • Αμφοτερόπλευρος καρκίνος του μαστού
  • Καρκίνος του μαστού και των ωοθηκών στην ίδια ασθενή
  • Ύπαρξη ανδρικού καρκίνου του μαστού

Το Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Κυτταρογενετικής ΑλφαLab σας ενημερώνει ότι ο μοριακός έλεγχος των οικογενειών με βεβαρημένο οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού ή/και των ωοθηκών στα γονίδια BRCA1 και BRCA2 παρέχεται ως υπηρεσία του τμήματος. Στα παραπάνω γονίδια γίνεται πλήρης μοριακός έλεγχος ο οποίος αφορά την ανίχνευση σημειακών μεταλλάξεων, μεγάλων ελλείψεων και μεγάλων διπλασιασμών σε όλο το μήκος των γονιδίων και όχι μόνο σε ειδικές περιοχές αυτών. Το Κέντρο μας συμμετέχει ενεργά από το 1998 σε ερευνητικά προγράμματα που αφορούν τη μελέτη των παραπάνω γονιδίων σε οικογένειες με βεβαρημένο ιστορικό και διαθέτει μεγάλη πείρα σε αυτό το αντικείμενο. Τα αποτελέσματα προσδιορισμού της μετάλλαξης σε κάθε οικογένεια ολοκληρώνονται σε 10 έως 15 εργάσιμες μέρες και συνοδεύονται από λεπτομερή έκθεση.

Σημειώνεται ότι το Κέντρο μας είναι μέλος του EMQN (Ευρωπαϊκού Δικτύου Ελέγχου Ποιότητος στη Μοριακή Γενετική ) και η μοριακή ανάλυση των BRCA1 και BRCA2 γονιδίων υπόκειται σε ετήσιο έλεγχο ποιότητας.

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να επικοινωνήσετε με το εργαστήριο μας στα τηλέφωνα 2106984174 και 210 6984178.